Steeds meer twintigers belanden na langdurige ziekte in de WIA. Zo ziet het UWV. Vooral psychische klachten spelen daarbij een belangrijke rol. Opvallende cijfers, die ook een vraag oproepen voor werkgevers: kijken we voldoende naar wat er gebeurt vóórdat iemand uitvalt?
Het aantal twintigers dat langdurig arbeidsongeschikt raakt, stijgt sterk. Tussen 2018 en 2025 nam het aantal mannen van twintig tot dertig jaar dat zich meldde voor een WIA-uitkering met 84 procent toe. Bij vrouwen in dezelfde leeftijdsgroep was zelfs sprake van een stijging van 121 procent. Mentale problemen zijn een belangrijke oorzaak van die groei.
Ook arbodiensten zien dat uitval door stress toeneemt, vooral onder vrouwen tussen de 25 en 45 jaar oud. Zij werken vaker in de zorg en in het onderwijs, waar de werkdruk hoog is en de personeelstekorten groot zijn.
Een eenduidige, wetenschappelijke verklaring is er niet. Wel ziet Evelien Brouwers, hoogleraar psychische gezondheid en duurzame inzetbaarheid aan Tilburg University, dat mentale problemen onder jonge mensen al langere tijd toenemen. Daarbij waarschuwt ze ervoor om de oorzaak niet alleen bij het individu te zoeken. Ook de werkomgeving kan een belangrijke rol spelen.
Dat vertelde ze eerder ook in gesprek met Loyalis. Volgens Brouwers spreken we vaak over verzuim dóór psychische klachten, terwijl het in de praktijk veel vaker gaat om verzuim bíj psychische klachten. In haar onderzoek zag ze dat mensen die uitvielen zelden alleen hun depressie of angst als oorzaak noemden. Ze vertelden over oplopende werkdruk, werk dat niet meer paste of een leidinggevende bij wie ze zich niet veilig voelden.
De nieuwe cijfers maken die boodschap opnieuw actueel. Want wie pas in actie komt bij een ziekmelding, is mogelijk te laat. Hoge werkdruk, weinig autonomie en de combinatie van werk en zorgtaken kunnen de mentale belasting vergroten. Zeker in sectoren waar personeelstekorten de druk verder opvoeren, kan een vicieuze cirkel ontstaan: uitval verhoogt de werkdruk voor collega’s, waardoor opnieuw mensen dreigen uit te vallen.
Juist vóór die uitval liggen kansen. Brouwers wees in het artikel op deze website op de ‘stille doorzetters’: betrokken medewerkers met een groot verantwoordelijkheidsgevoel die altijd doorgaan. Niet alleen kijken naar wie achterblijft dus, maar ook naar wie nooit op de rem trapt.
Kijk naar wie altijd doorgaat. Bespreek met leidinggevenden welke medewerkers veel verantwoordelijkheid nemen, moeilijk grenzen stellen of structureel een stap extra zetten. En wacht niet tot iemand zelf aangeeft dat het niet meer gaat. Vraag eerder: wat heb jij nodig om je werk goed én gezond te kunnen blijven doen?
Waarom valt de ene medewerker met psychische klachten uit en blijft de andere aan het werk? In ons magazine Loyaal editie 10 vertelt Evelien Brouwers waarom werk zowel een risico- als een beschermende factor kan zijn en waar volgens haar kansen liggen voor preventie.
Liever luisteren? In onze podcast Maar eerst koffie gaat Lisette Niemeijer-Denisse met Evelien verder in gesprek over psychische gezondheid, werk en het voorkomen van uitval.
Bronnen: NU.nl, Steeds meer twintigers met psychische klachten langdurig arbeidsongeschikt; UWV-cijfers 2018–2025, zoals aangehaald door NU.nl en Het Financieele Dagblad; Loyaal editie 10, interview met prof. dr. Evelien Brouwers.